Σαν παραμύθι... η μετάδοση της προσφυγικής εμπειρίας στην τέταρτη και πέμπτη γενιά

Των ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ (Θεολόγου) και ΧΡΥΣΑΥΓΗΣ ΦΩΤΕΙΝΟΥ (Φιλολόγου)

Μυτιλήνη: Προσφυγικές παράγκες στο βόρειο λιμάνι της Επάνω Σκάλας. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: ΜΑΡΙΑ ΑΧ. ΑΝΑΓΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ. (2006). Απάνω Σκάλα η Μυτιληνιά: Η γειτονιά του ονείρου. Μυτιλήνη: Εντελέχεια, σ. 52.

Για μια ακόμη σχολική χρονιά το πολιτιστικό πρόγραμμα σχολικών δραστηριοτήτων που, από το 2013 υλοποιούμε στο σχολείο μας, το Πρότυπο ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, έφερε στο προσκήνιο προφορικές μαρτυρίες και φωτογραφικά τεκμήρια πολιτισμού, από οικογένειες μαθητών και μαθητριών απογόνους Μικρασιατιών προσφύγων. Το πρόγραμμά μας, πράγματι, είναι σαν παραμύθι… Στοχεύει στη μετάδοση της προσφυγικής εμπειρίας στην τέταρτη και πέμπτη γενιά. Στον σχεδιασμό του λάβαμε υπόψη βασικές αρχές, που η θεματολογία τους εντάσσεται σε πεδία όπως η Λαογραφία, η Πολιτιστική Κληρονομιά, η Τοπική Ιστορία, ο Πολιτισμός, η Ιστορία και η Θρησκεία. Οι θεματικές του ενότητες είναι οι εξής:

• Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – Εθνικός Διχασμός - Γενοκτονίες στην Ανατολή - Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή.
• Το Προσφυγικό Ζήτημα και η διαχείριση της ιστορικής μνήμης.
• Συνθήκη της Λωζάννης και η Ανταλλαγή των Πληθυσμών.
• Η ανθρωπογεωγραφία του Μικρασιατικού Ελληνισμού στις αρχές του 20ου αιώνα.
• Το Προσφυγικό Ζήτημα. Μικρασιάτες πρόσφυγες στον ελληνικό χώρο.
• Μαθητές του σχολείου μας· απόγονοι τέταρτης και πέμπτης γενιάς Μικρασιατών προσφύγων.

Στην υλοποίησή του, επίσης, λαμβάνουμε υπόψη τα παρακάτω προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα. Οι μαθητές/τριες να:

• Περιγράφουν τις αιτίες, την έκταση και τον τρόπο που η Οθωμανική Αυτοκρατορία μεθόδευσε τις διώξεις των Ελλήνων από τις πατρογονικές εστίες τους.
• Εξηγούν τις συνθήκες που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή (1922).
• Εμβαθύνουν στη συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης προσφύγων, η οποία έγινε τόσο από την ΕΑΠ, όσο και από το ελληνικό κράτος γενικότερα.
• Αναπτύσσουν ιστορική σκέψη και συνείδηση.
• Εντοπίζουν τα πολιτισμικά στοιχεία που προσκόμισαν στην πόλη της Μυτιλήνης και γενικότερα στη Λέσβο οι Μικρασιάτες πρόσφυγες συγγενείς τους.
• Αναφέρουν τα προβλήματα αποκατάστασης και ενσωμάτωσής τους.
• Εξοικειωθούν µε τον προφορικό λόγο μπροστά στην κάμερα, δεδομένου ότι θα αφηγηθούν την ιστορία εγκατάστασης των Μικρασιατών συγγενών τους στην Μυτιλήνη.
• Εκφράζουν τη δική τους άποψη και θέση για το πώς νιώθουν ως απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων, σε σχέση με τις εμπειρίες που οι ίδιοι/ες κατέγραψαν μέσω των αφηγήσεων.

Η συλλογή προφορικών μαρτυριών και φωτογραφικών του σχολικού έτους 2025-2026 σταδιακά θα δημοσιεύονται στο ιστολόγιό μας.