Μικράς Ασίας Μνήμη

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ Το βιβλίο «Οι κόρες του Αϊβαλιού» (Εκδόσεις Νίκας) είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα 468 σελίδων. Η συγγραφέας, εκπαιδευτικός με καταγωγή από τη Λέσβο, δεν βασίζεται αποκλειστικά στη μυθοπλασία. Το έργο στηρίζεται σε μια συστηματική καταγραφή προφορικών μαρτυριών από πρόσφυγες δεύτερης γενιάς. Ετούτη η εθνογραφικού τύπου προσέγγιση προσδίδει στο κείμενο υψηλή ιστορική ακρίβεια και λειτουργεί ως φορέας της συλλογικής μνήμης· άριστα μπορεί να αποτελέσει και διδακτικό υλικό για το μάθημα της Τοπικής Ιστορίας. Δύο είναι οι ιστορικοί σταθμοί του: Ο Α΄ Διωγμός (1914) και η Καταστροφή του 1922. Το οικογενειακό τραύμα μιας οικογένειας μετατρέπεται σε συλλογικό, με τρεις γυναικείες μορφές, την Πολυξένη, την Τριανταφυλλιώ και την Αθηνά να αναδεικνύονται σε κορυφαίες γυναίκες πρόσφυγες και τραγικά θύματα της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά και σε κεντρικούς στυλοβάτες της κοινωνικής ανασυγκρότησης και της διατήρησης της ταυτότητας στον νέο τόπο που φτάνουν, τη Λέσβο. Απαγορ...

Της Μαρίτας Στεφανέλλη Φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή [*] . Προφανώς, για εμάς που δεν βιώσαμε οι ίδιοι τις συμφορές που υπέστησαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, να είναι αδύνατον να αντιληφθούμε πλήρως τη βιαιότητα του ξεριζωμού από τις πατρογονικές τους εστίες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι λογικό να αδιαφορούμε και να βυθιζόμαστε στη λήθη απέναντι στα γεγονότα αυτής της ταραγμένης εποχής, σκεπτόμενοι ότι ανήκουν στο μακρινό παρελθόν και δεν μας αφορούν. Ιδίως ένα τόσο σκοτεινό στιγμιότυπο της Νεοελληνικής Ιστορίας, πρέπει να αποτελέσει εφαλτήριο για να αναλογιστούμε όλοι μας τι οδήγησε σε μια τέτοια καταστροφή, αλλά και να αποκτήσουμε πληρέστερη γνώση του παρελθόντος μας, ενισχύοντας την ιστορική μας μνήμη και προφυλάσσοντας την πολιτιστική μας κληρονομιά ως οδηγό για το μέλλον. Οι ιστορίες των προσφύγων που κατόρθωσαν να σωθούν και να φτάσουν στην Ελλάδα είναι συγκλονιστικές. Πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος να διαπράξει τέτοια εγκλήματα, τέτοιες θη...

Αφηγείται η ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΑΔΗ· μαθήτρια της Α΄ Λυκείου Πήρα συνέντευξη από την προγιαγιά μου και μου διηγήθηκε συγκινημένη πως έφτασε η μαμά της με την οικογένεια της από τις Φώκιες της Μικράς Ασίας στην Μυτιλήνη. Εκεί ο πατέρας της ήταν μηχανικός ενώ η μητέρα της ήταν νοικοκυρά. Οι ερωτήσεις που της έκανα ήταν οι εξής : Πώς έφτασε στην Μυτιλήνη; Με τι έφυγαν από την πόλη που έμεναν; Πόσοι από την οικογένεια της κατάφεραν να φτάσουν; Πού εγκαταστάθηκε όταν έφτασαν στην Ελλάδα; Πώς τους υποδέχτηκαν; Αν υπήρξε κάποια βοήθεια προς τους πρόσφυγες και από ποιους; Πού δούλεψαν όταν ήρθαν; Έτσι άρχισε να μου αφηγείται την ιστορία της οικογένιάς της... Οι γονείς της έφυγαν από εκεί με καΐκια. Όταν έφτασαν στην Μυτιλήνη τους μετέφεραν στην αυλή του ναού στου Ακλειδιού. Η μαμά της προγιαγιάς μου ήτανε 10 ετών. Περνούσαν τις νύχτες στην αυλή της Εκκλησίας όπου κοιμόντουσαν επάνω σε σακιά. Επικρατούσε μεγάλη πείνα και περνούσανε πολύ δύσκολα, καθώς δεν είχαν προλάβει να πάρουν μαζί τους ούτε καν τα α...

Αφηγείται ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ· μαθητής Α΄ Λυκείου Πρόγονοι - Περιοχή καταγωγής Από την πλευρά της μητέρας μου είμαι απόγονος τέταρτης γενιάς προσφύγων. Επέλεξα να σας αφηγηθώ την ιστορία του παππού της μητέρας μου και πατέρα της μητέρας της. Ο προπάππους μου ονομαζόταν Γιώργης Καραγεωργίου και γεννήθηκε το 1910 στο χωριό Κριθιά της επαρχίας Μαδύτου (που στα Τούρκικα λεγόταν Καζάς) και ανήκε στο Σαντζάκι (=νομό) της Καλλιπόλεως Ανατολικής Θράκης. Οικογένεια – μέλη Γονείς του ήταν ο Αγγελής Καραγεωργίου και η Ξανθή Μυροπούλου. Ήταν το δεύτερο παιδί της οικογένειας, καθώς είχε μία η αδερφή, τη Μαρία, η οποία ήταν μεγαλύτερή του, κατά πέντε χρόνια (γεννήθηκε το 1905). Τόπος καταγωγής Το χωριό του, η Κριθιά, ήταν χωριό με αμιγώς χριστιανούς κατοίκους, περίπου 450 οικογένειες. Είχε εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στις 23 Αυγούστου γινόταν μεγάλο πανηγύρι. Επίσης, άλλες εκκλησίες γύρω από το χωριό ήταν: της Αγίας Παρασκευής, του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου...

ΜΑΡΙΑ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΔΟΥ - ΠΟΘΟΥ. «Κοντά στην πηγή. Από τις αφηγήσεις του Μικρασιάτη πατέρα μου», Ευθύνη , τχ 181 (Ιανουάριος 1987) 13-15.

Της ΕΥΔΟΚΙΑΣ ΚΩΤΗ Έχοντας την τιμή να προέρχομαι και από Μικρασιατικές ρίζες, αποφάσισα να εμβαθύνω περαιτέρω στην πραγματική ιστορία της γιαγιάς μου Μπέμπας, η οποία όχι μόνο γνωρίζει για τη ζωή της μητέρας της από ένα μικρασιάτικο χωριό, το Κουιτζάκι, αλλά μου μετέφερε όλη εκείνη τη μαγεία του ταξιδιού στο παρελθόν, για να γνωρίσω καλύτερα τους δικούς μου προγόνους και την ιστορία των Ελλήνων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ακολουθεί η μαρτυρία της μέσα από συζήτηση μαζί της πάνω στις κοινωνικές και ιστορικές πτυχές του 1922, αλλά και ειδικότερες πληροφορίες για τη ζωή των προγόνων μου και τη καθημερινότητα των κατατρεγμένων Κρυπτοχριστιανών. Η οικογένεια της προγιαγιάς μου από την πλευρά του πατέρα μου, Φωτεινής Μάρκογλου, ήταν από τη Μικρά Ασία. Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο 1922-1923 της τουρκικής κατοχής σε πολλές περιοχές των Μικρασιατικών παραλίων, εκείνοι ζούσαν σε ένα μικρό κεφαλοχώρι, με τουρκικό κυρίως πληθυσμό, έναν αποικισμό της Σμύρνης και μέρος που υπαγόταν σε έναν «καζ...

Της Μαρίας - Ταξιαρχούλας Στεφανέλλη [*] «Του γαρ σοφού πάσα μεν η γη πατρίς, πόλις δε ο κόσμος» · Ευγένιος Βούλγαρης Φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Προφανώς, για εμάς που δεν βιώσαμε οι ίδιοι τις συμφορές που υπέστησαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, να είναι αδύνατον να αντιληφθούμε πλήρως τη βιαιότητα του ξεριζωμού από τις πατρογονικές τους εστίες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι λογικό να αδιαφορούμε και να βυθιζόμαστε στη λήθη απέναντι στα γεγονότα αυτής της ταραγμένης εποχής, σκεπτόμενοι ότι ανήκουν στο μακρινό παρελθόν και δεν μας αφορούν. Ιδίως ένα τόσο σκοτεινό στιγμιότυπο της Νεοελληνικής Ιστορίας, πρέπει να αποτελέσει εφαλτήριο για να αναλογιστούμε όλοι μας τι οδήγησε σε μια τέτοια καταστροφή, αλλά και να αποκτήσουμε πληρέστερη γνώση του παρελθόντος μας, ενισχύοντας την ιστορική μας μνήμη και προφυλάσσοντας την πολιτιστική μας κληρονομιά ως οδηγό για το μέλλον. Οι ιστορίες των προσφύγων που κατόρθωσαν να σωθούν και να φτάσουν στην Ελλάδα εί...

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ Το Πολιτιστικό Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων: «Σαν παραμύθι… Η μετάδοση της προσφυγικής εμπειρίας στην τέταρτη και πέμπτη γενιά. Μαθητές του σχολείου μας απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων» , παρουσιάστηκε στο Μαθητικό Συνέδριο 10-12 Μαΐου 2019 της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Αθηνών. Περισσότερα στον παρακάτω σύνδεσμο: http://oralhistorygroups.gr/mathitiko-synedrio-2019/ Επίσης, σε ειδική εκδήλωση, αφιερωμένη στη μνήμη Μικρασιατών προσφύγων, παρουσιάστηκε και στον αύλειο χώρο του Σύλλογου Μικρασιατών Σκάλας Λουτρών «ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ», (Κυριακής 8ης Ιουλίου 2018): Περισσότερα στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.delfini1922.gr/drastiriotites2018.php Τα εξώφυλα δύο βιβλίων, με μαρτυρίες και φωτογραφικό υλικό οικογενιών μαθητών μας.